Mijn relatie loopt stroef. Passen we dan wel bij elkaar?
Samadhi
therapeut bij LiefdeInZicht
Deze vraag raakt aan feiten en fictie over relaties. Er doen veel mythes over liefde de ronde. Met ‘mythe’ bedoelen we een onwaar idee waar toch veel mensen in geloven. Van oorsprong waren mythes verhalen om normen, waarden en inzichten over te dragen. Ze hoefden niet per se feitelijk juist te zijn, want ze waren symbolisch.
Relatiemythes zijn opvattingen over liefde of relaties die in de praktijk niet kloppen. Ze voelen misschien wel logisch aan of zat er ooit een kern van waarheid in, maar omdat iedereen ze klakkeloos overneemt, denk niemand nog er nog kritisch over na. Je ziet ze vaak in films en ze geven je een onrealistisch beeld van hoe een relatie ‘hoort’ te zijn. Dat veroorzaakt problemen en teleurstellingen en kansrijke relaties gaan onnodig stuk.
We zetten 5 bekende relatiemythes die we vaak in therapie tegenkomen, op een rij:
Liefdesmythe 1. Goede relaties lopen vanzelf
Onwaar, maar deze mythe heeft grote gevolgen. Terwijl mensen in de verliefdheidsfase overtuigd zijn dat ze soul mates of twin flames zijn die volledig en moeiteloos bij elkaar passen, is een paar jaar later de koek ‘ineens’ op, of zijn ze ‘gewoon’ uit elkaar gegroeid. Ze gunnen elkaar de wereld, maar hoeven elkaar niet meer in die van henzelf.
Behalve een oppervlakkige verklaring hebben ze geen werkelijk inzicht in wat er aan heeft ontbroken, wat is gebeurd, wie wat heeft gedaan en gelaten waardoor het zover is gekomen. En omdat ze oorzaken buiten zichzelf leggen, blijft de geschiedenis zich herhalen. Hun relaties verlopen en eindigen steeds op ongeveer dezelfde manier.
Uit langdurig onderzoek onder stellen blijkt dat sterke stellen niet per se perfect voor elkaar gemaakt zijn, maar dat ze dingen doen en laten, die zwakkere stellen niet doen. Daardoor kun je de kans op scheiding aan de hand van gedrag met een nauwkeurigheid van meer dan 90 procent voorspellen.
Gelukkig kan elk stel vervulling ervaren en sterk worden. Liefde is actie, en dat is te leren. Een relatie vraagt inzet en vaardigheden, vooral in uitdagende omstandigheden. Want in goede tijden zijn alle stellen gelukkig, maar in moeilijke tijden wordt zichtbaar welk stel echt vaardig is. Het gaat daarbij niet om perfectie, maar om echtheid.
Liefde blijft bestaan bij stellen die elkaar aandacht geven en die kritiek, afweer, minachting en negeren vermijden, maar juist persoonlijk communiceren, waardering geven, verantwoordelijkheid nemen en zelfzorg toepassen.
Naast communicatie en conflictintelligentie gaan ze ook goed om met derden, kennen ze hun eigen en elkaars geschiedenis en gebruiksaanwijzing. Ze uiten hun wensen en grenzen en weten hoe ze zichzelf en elkaar reguleren in stress, hoe je vertrouwen opbouwt (en beschadigt), ze voeden passie en romantiek en hebben een gezamenlijk beleid en gedeelde zingeving.
Al die dingen kun je leren. Je moet ze zelfs leren, want goede relaties brengen juist moeilijke gevoelens en onverwerkte thema’s boven. Dat komt doordat wanneer we ons hechten, onze hechtingsgeschiedenis met onze ouders bovenkomt.
Omdat een relatie zich ontwikkelt via dezelfde fases als de ontwikkeling van een mens, komen we oude pijn, verlangens en beperkingen tegen die we opliepen in ons eigen opgroeien. Dat is een kans om te helen, mits je zelf die intentie hebt en je partner ook. De ware maakt jou niet compleet, maar helpt je om jouw kracht te zien en je pijn te helen, die een hechte relaties aan het licht brengt.
Conclusie: Goede relaties zijn die waar je kunt groeien, door samen de pijn te helen die boven komt, waardoor je levensgeluk toeneemt. Liefdesvaardig worden leer je hier.
Liefdesmythe 2. Echte liefde kent geen jaloezie
Eigenlijk zijn dit twee mythes in één. De eerste mythe: jaloezie voelen is juist het teken van liefde. De tweede mythe: geen jaloezie voelen in je relatie is juist een teken van liefde. Dit is een typisch voorbeeld van waarheid die in het midden ligt. Beide mythes zijn niet honderd procent waar.
Het gaat namelijk over de mate van jaloezie die je ervaart en ook op wat voor manier je die jaloezie uit. Jaloezie heeft veel met angst te maken. Angst om iemand te verliezen of angst dat jij iets niet hebt wat een ander wel heeft, of krijgt. Jaloezie kan jou wijzen op een onvervuld verlangen en kan je inspireren in de richting van wat voor jou klopt.
Maar als je zo jaloers bent dat je jouw partner gaat controleren en domineren in zijn of haar bewegingsvrijheid, dan is dat een vorm van ongezonde jaloezie die onaangenaam en destructief is voor de ander, en uiteindelijk ook voor jezelf.
Het gaat hier dan over giftige jaloezie, of afgunst: omdat ik het niet heb, zul jij het niet hebben. Afgunst is de meest destructieve emotie die we als mens hebben. Deze vorm van jaloezie heeft niets meer met liefde te maken - integendeel. Het is een vernietigende vorm van jaloezie.
Geen jaloezie voelen, of denken dat je dat niet mag voelen, is de compleet andere kant van het spectrum. Dit kan op een andere manier destructief zijn, omdat er dan geen signaal wordt afgegeven dat iemand geeft om de exclusiviteit van de relatie. Dit zie je vaak als mensen bepaalde lastige of pijnlijke gevoelens spiritueel toedekken met ‘vrijheid’ of ‘ruimhartigheid’.
Gezonde jaloezie voelen in je relatie heeft een belangrijke functie, namelijk het beschermen van de (seksuele) eenheid en intimiteit die de relatie toebehoort. Dan is jaloezie een signaal dat de grenzen bewaakt en heeft dus daarmee een beschermende functie voor de exclusiviteit van de relatie.
Als er werkelijk vertrouwen is tussen twee mensen die een koppel vormen, kan er ook jaloezie zijn en kan ook benoemd worden over en weer. Gezonde stellen staan open voor elkaars invloed en zoeken altijd naar oplossingen die voor beide goed voelen.
Conclusie: liefde kent beschermende jaloezie, met mate. Meer over zelf tevreden leven leer je hier.
Robin
therapeut bij LiefdeInZicht
Liefdesmythe 3. Goede stellen hebben geen conflicten
Het tegendeel is waar. Want alle stellen hebben conflicten, maar niet alle stellen gaan ze aan. Conflicten hebben betekent niet vechten, maar verschillen in behoeften ervaren. En dat is altijd het geval bij een stel, omdat de behoeften van twee mensen nooit op ieder moment gelijk zijn. Een conflict dat eerlijk wordt uitgewerkt, verdiept het inzicht in jezelf en elkaar en versterkt juist de verbinding.
Hoe stellen omgaan met verschillen ligt aan hun conflictstijlen. Misschien ontken en negeer jij jouw behoeften gewoon, misschien ga je vechten of overtuigen, pleasen of toegeven, zwijgen of hopen dat de ander je gedachten kan lezen, klagen of chagrijnig sneren of stug negeren.
Al die stijlen geven op termijn problemen en leiden tot verwijdering. Want onder de valse harmonie, zoveelste concessie of koude oorlog hoopt frustratie, hopeloosheid en minachting zich gewoon op.
Stellen die zeggen dat ze geen conflicten hebben, onderdrukken of ontkennen ze. Maar hun boosheid gaat altijd ergens heen. Ze doen concessies en voelen zich leeg of duf. Of ze worden zomaar chagrijnig, bot, afstandelijk, of ze wentelen spanningen af op hun kinderen die de ontkende spanningen oppakken en gedragsproblemen krijgen.
Het gaat niet om of je conflicten hebt als stel, maar hoe. Schadelijk ruziemaken leert kinderen aan dat het normaal is om agressief te zijn, of agressief gedrag van anderen te ondergaan.
Blijven vechten is geen goed voorbeeld voor kinderen, maar geen conflicten aangaan ook niet. Want geen conflicten betekent geen waarheid, en geen groei. Het is daarom beter om echt te zijn, dan correct.
Goed ruzie maken betekent een coöperatieve conflictstijl hanteren: zeggen wat jij voelt en nodig hebt zonder verwijt, vernedering of klacht. En ruimte laten voor de gevoelens en behoeftes van de ander, en samen een creatief compromis vinden als oplossing.
Conclusie: conflicten aangaan is een liefdeskunst die je kunt leren. Dat doe je zo.
Liefdesmythe 4. Je seksleven wordt minder met de (leef)tijd
Ook niet waar. De eerste maximaal 3,5 jaar van de relatie is je seksleven top. Dat heeft te maken met seksuele hormonen en positieve projecties. Na verliefdheid begint liefde. Daarin hangt de aantrekkingskracht af van vertrouwen en polariteit. Stellen die blijven investeren in vertrouwen en emotionele volwassenheid houden tot op hoge leeftijd een vervullend seksleven.
Een ingeslapen seksleven hangt dus niet samen met tijdsduur of leeftijd, maar met rollen die je inneemt. Die heb je bewust of onbewust gezien of geleerd in je gezin van herkomst en ze zijn killing voor jullie volwassen verbinding, voor gelijkwaardigheid en respect. Dan ontstaat er een maatjes-gevoel, een ouder-kind relatie, schooljuf-leerling relatie of een bemoeizorg-relatie. Die ongezonde afhankelijkheid heet codependency.
Ook onopgeloste conflicten geven emotionele afstand tussen partners. Daardoor neemt de lichamelijke intimiteit af. Mannen proberen vaker via lichamelijke intimiteit bij gevoelens en verbinding te komen. Vrouwen kunnen zich vaker pas na emotionele verbinding seksueel openen. Want wie wil intiem zijn met een vreemdeling of vijand?
Met jonge kinderen, slaaptekort, mantelzorg of drukke carrières is het uitdagend om als stel geestelijk en lichamelijk verbonden te blijven. Maar lukt wel als je ruimte maakt voor jezelf en elkaar. In deze fase zit de verbinding meer in de kwaliteit dan in de hoeveelheid van contact.
Sterke stellen vinden in elke fase manieren voor een vervullend seksleven, dat daardoor steeds vrijer, rijker en persoonlijker wordt. Het is een avontuur zonder einde, een spel waar kwetsbaarheid en kracht vrijuit kunnen stromen. Maar als je tederheid of passie in jezelf mist, wordt de seksualiteit een claim waar de ander jou moet geven wat je zelf mist, of waar jij dingen moet ontladen die je zelf niet kunt voelen of hanteren.
Of seks wordt een verplicht nummer of je leeft als broer en zus. Dat kan ook te maken hebben met onverwerkt seksueel trauma. Soms proberen stellen met een open relatie of seksuele kunstgrepen symptomen te bestrijden, zonder oorzaken weg te nemen. De verwijdering gaat dan ongemerkt door, wat vaak eindigt in een affaire of scheiding.
Conclusie: aantrekkingskracht heb je op elke leeftijd zelf in de hand. Dat doe je zo.
Liefdesmythe 5. Bij elkaar blijven is goed voor de kinderen
Niet per se. Dit is misschien wel de hardnekkigste mythe: dat scheiden het allerergste is wat kinderen kan overkomen. Een scheiding is ingrijpend, maar schadelijker voor kinderen is opgroeien in een situatie vol oneerlijkheid, destructieve conflicten of emotionele kilheid.
Het beste voor een kind is een veilige basis. Dat betekent dat ouders transparant, stabiel en emotioneel beschikbaar zijn en hun conflicten onderling oplossen, zonder hun kinderen daarin te betrekken of daarmee te belasten.
En als hen dat niet lukt, hun kinderen daartegen te beschermen, door in therapie te gaan. Als groei niet mogelijk blijkt, is het liefdevoller –voor jezelf, elkaar en de kinderen- om een respectloze of gevoelsarme situatie te beëindigen, dan die in stand te houden.
De basis van vertrouwen is eerlijkheid. Als ouders niet meer van elkaar kunnen houden en als vreemden of vijanden leven, terwijl ze doen alsof dat niet zo is, dan gaslighten ze hun eigen kind. Dat krijgt geen bevestiging van wat hij voelt en kan chronisch aan zijn eigen waarneming en gevoelens gaan twijfelen.
Kinderen doen niet wat je zegt, maar wat je doet. Wat jij voorleeft, zullen zij overnemen als ‘normaal’. Als jij blijft in een ongezonde of liefdeloze situatie, dan leert jouw kind dat het ok is om je eigen behoeftes of levensgeluk chronisch te negeren. Leren dat pleasen of wegcijferen vormen van liefde zijn, maakt rijp voor ongelijkwaardige relaties.
Ook krijgt je kind onbewust de last opgelegd voor de ellende of onvrede van hun ouders. Vaak zijn kinderen juist opgelucht als zulke ouders (eindelijk) gaan scheiden. Dit is het geval als ouder haat- of wraakgevoelens naar elkaar hebben, bijvoorbeeld vanwege een onopgeloste affaire of ander bedrog. Er is dan allang geen relatie meer, want een relatie is geen omgangsconstructie, maar een eenheid van twee geliefden.
Wij beslissen niet over de toekomst van mensen. Onze taak als therapeuten is mensen naar duidelijkheid en eigen keuzes helpen. Waar mogelijk richten we ons op herstel, want we geloven in doorgroeien. Maar we gaan niet kost wat kost lijmen: als één of beide partners niet wil of kan bijdragen aan een veilige en respectvolle situatie, dan blijven wij dat niet met therapie in stand houden.
Soms is een relatie zo ver verslechterd dat één of beide partners echt niet meer verder wil, maar dat niet uitspreekt vanwege de worsteling met schuldgevoelens. Dan helpen we om te kijken hoe je als gescheiden ouder alsnog je kind een liefdevolle en rustige opvoeding kunt bieden, in lijn met je waarden.
En als de andere partner dat blijft ondermijnen vanuit eigen pijn of haat, dan helpen we de welwillende ouder om een stabiele factor te worden en blijven voor de kinderen.
Conclusie: liefde en respect tonen voor jezelf is belangrijker voor kinderen dan samen blijven. Lees hier over verstandige keuzes maken in moeilijke situaties.
Meer weten?
Bekijk al onze blogs met antwoorden op vragen over liefde en relaties.